مروری بر آثار و زندگی فیشر

جورج بارنارد

علی مشکانی

آماردان و عالِمِ ژنتیک

بازدید کنندگان از دانشگاه کمبریج انگلستان که به سرسرای کالج  کایوس وارد می شوند،ممکن است از دیدن ویترینی با شیشه های رنگی مرکب از چهل و نه شیشه مربع شکل شگفت زده شوند.این چهل و نه قطعه شیشه رنگی مربع شکل عبارتند از هفت قطعه ی قرمز (R)، هفت قطعه ی آبی (B)، هفت قطعه ی سبز (G)، هفت قطعه ی نارنجی (O)، هفت قطعه ی زرد (Y) و هفت قطعه ی ارغوانی (P). این شیشه ها در هفت سطر که هر سطر شامل هفت قطعه است به طوری نصب شده اند که هر رنگ یک بار در هر سطر و یک بار در هر ستون ظاهر شده است. این قطعه ها تشکیل یک مربع لاتین می دهند این ویترین را رئیس و اعضای علمی کالج کایوس برای جشن گرفتن صدمین سال تولد سررانالدآیلمرفیشر مقارن با هفده ژانویه 1990 در محوطه کالج قرارداده اند، محلی که فیشر در سال 1909 به عنوان دانشجو وارد آن جا شد و اولین مقاله ی علمی خود را  در حالی که هنوز دانشجوی دوره ی کارشناسی بود در 1912 به چاپ رسانید و از 1920 تا 1926، و دوباره پس از بازگشت به کمبریج در سال 1943 به عنوان استاد کرسی ژنتیک آلتور بالفور عضو هیات علمی آنجا بود.او از سال 1956 تا 1959 ریاست کالج را بر عهده داشت و پس از گشت و گذاری در آمریکا،در آدلاید استرالیا سکونت گزید و در همانجا در سال 1962 در گذشت.

مربع لاتین یکی از انواع گوناگون طرح آزمایشی است که فیشر به مطالعه ی سیستماتیک آنها پرداخته است.با آنکه انواع خاصی از طرح های مربع لاتین پیش از فیشر نیز به کار رفته بود،اما او اولین کسی بود که نظریه عمومی آن را کامل کرد.به ویژه وی بر اهمیت تصادفی کردن تاکید کرد تا تعادل را نسبت به بسیاری از عامل های ناشناخته،تضمین نماید.